Symposium bespreekt aspecten van de consument op energiemarkt

Minister van Economische Zaken Maria van der Hoeve heeft woensdag 27 januari jongstleden het Centrum voor Energievraagstukken geopend tijdens het startcongres ‘De consument en de andere kant van de elektriciteitsmarkt'. Van der Hoeve sprak onder meer de verwachting uit dat het nieuwe onderzoekscentrum de mogelijkheid zal bieden om partijen uit de energiesector in een academische omgeving samen te brengen ter bevordering van de dialoog, ten behoeve van allereerst onderzoek, maar zeker ook met zijn weerslag in de praktijk.

Het onderzoek van het centrum zal zich richten op het vormen van een lange termijnvisie op de opgave waar de energiesector voor staat .

Tijdens het congres werden verschillende aspecten van de consument op de energiemarkt door de sprekers besproken. Simone Pront, directeur en bestuurslid van het Centrum voor Energievraagstukken, gaf het startschot met de vraag ‘Wie is de consument?' Zij constateerde dat het algemeen belang van consumentenbescherming op communautaire en nationaal niveau een centrale doelstelling is. Het is van belang dat de consument in voldoende mate bij de totstandkoming van wetgeving en energiebeleid vertegenwoordigd is. Aansluitend analyseerde Adrienne de Moor- van Vught, hoogleraar Staats- en Bestuursrecht UvA en bestuurslid van het Centrum, de eisen die Europa stelt aan de organisatie van het toezicht op de energiemarkt. Europa wil van de toezichthouder een regelgevende, toezichthoudende, beleidsbepalende, mededinging- en beurswakende organisatie maken. De Moor- van Vught stipte aan dat als de toezichthoudende organen teveel taken krijgen opgelegd, het gevaar ontstaat dat de aandacht van de consument weglekt.

De consument maakt aanspraak op universele dienstverlening van elektriciteit. Een essentieel element van universele dienstverlening is de prijs die de consument betaalt voor elektriciteit. Naar Europees recht heeft de huishoudelijke verbruiker recht op een ‘redelijke' prijs. Catrinus Jepma, hoogleraar International economics & Business RUG en President Energy Delta Institute, stelde de vraag ‘hoe komt een ‘redelijke' prijs tot stand?' De vorming van een redelijke prijs hangt nauw samen met de keuzes die gemaakt worden rondom klimaat, marktefficiëntie en voorzieningszekerheid. Aan al deze doelstellingen hangt een kostenplaatje die de energieprijs beïnvloeden.

De rol van de consument verandert door technologische ontwikkeling.  Annelies Huygen, strateeg en econoom bij TNO, lichtte deze rol nader toe. Als de consument zelf gaat produceren door middel van zonnepanelen of een windmolen, is hij niet langer alleen consument maar ook producent, ofwel; prosument. Het elektriciteitsnetwerk kan slim gemaakt worden door er ICT aan toe te voegen. De consument kan dan zelf zijn energiestromen coördineren, wat veelal leidt tot efficiënter energieverbruik. Door de verandering in opwek en in het gebruik van de netwerken zal een transformatie nodig zijn van het huidige systeem dat georiënteerd is op centrale opwek naar een kleinschalige decentrale energievoorziening. Maarten Wolsink, hoofddocent verbonden aan de faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen UvA, sloot zich hierbij aan. Uit onderzoek is gebleken dat de acceptatie van nieuwe duurzame manieren van opwek maatschappelijk breed gedragen worden. De belemmeringen bij de totstandkoming van deze nieuwe vormen van energievoorziening worden vooral gevormd door regelgeving, beleid en gevestigde belangen. Willen de technische energie-innovaties geïmplementeerd worden, dan is een institutionele verandering van de gevestigde belangen nodig.

De verschillende sprekers hebben ‘de andere kant van de energiemarkt' verdiept en belangrijke vragen aan het licht gebracht. Het congres zal een inspiratiebron zijn voor de onderzoeken die de komende jaren vanuit het Centrum voor Energievraagstukken zullen plaatsvinden.